(Dit artikel werd vandaag gepubliceerd in dagblad De Pers.)

Iedere tien jaar komt INEGI, het Mexicaanse instituut voor statistiek, met een rigoreuze volkstelling. Die Censo de Población y Vivienda levert een schat aan informatie op. Behalve de evolutie van de Mexicaanse maatschappij, bevat het vuistdikke rapport  ieder decennium weer een veelheid opmerkelijke weetjes. Ook de editie 2010  staat er vol van. Wellicht de opmerkelijkste is dat meer Mexicaanse huishoudens een televisie in huis hebben dan een koelkast: 93% om 82%.

door Jan-Albert Hootsen

Nu wil het toeval dat ik zelf tot de groep behoor die wel een televisie, maar geen (werkende) koelkast heeft. Mijn vriendin en ik hebben wel een koelkast staan, maar die ging een jaar geleden kapot. Sindsdien doen we zonder. Niet dat we het ding niet kunnen of willen repareren, we zijn er gewoon niet aan toe gekomen. Na verloop van tijd zijn we het apparaat eigenlijk gewoon vergeten. En eerlijk gezegd missen we hem ook helemaal niet.

Dat klinkt vreemd, maar is eigenlijk heel logisch. De noodzaak om etenswaren koel te houden is voor ons niet zo groot, aangezien we nooit verder dan een meter of honderd hoeven te lopen om groenten, fruit, zuivel en vlees te kopen. Er is wel een supermarkt in de buurt, maar die is een stuk duurder dan de kleine buurtwinkeltjes om de hoek.

Er is zelfs nog een bijkomend voordeel. Een koelkast moet constant aan blijven staan, terwijl je een televisie kunt uitzetten. De Comisión Federal de Electricidad, het lokale energiebedrijf, heeft de nare gewoonte om met regelmaat heel wat meer kilowatt in rekening te brengen dan we eigenlijk hebben gebruikt. Die frustratie wordt nu verzacht, omdat we zonder vriezer plots heel wat minder aan vaste lasten betalen. Een ander bijkomend voordeel is dat we ook ineens heel wat energiezuiniger leven dan in het verleden.

Een koelkastloos bestaan, het kan eigenlijk heel goed in Mexico. Het verbaast me dan ook niets dat de Mexicanen de televisie boven de koelkast verkiezen. Zelfs de vaak tenenkrommend slechte Mexicaanse televisie doet daar niets aan af.

Vaste lezers zal het ongetwijfeld opgevallen zijn dat ik de laatste tijd erg weinig heb geblogd. Dat heeft niet te maken met de nakende feestdagen, maar simpelweg door een druk programma. De beide universiteiten waar ik als docent werk hebben examens, en dat betekent een hoop voorbereiding, gerommel met administratieve zaken en nachtvlinderen. Nu de examenperiode echter weer voorbij is, kunnen we er weer tegenaan. Excuses voor het gebrek aan activiteit, er kan weer geblogd worden!

Hoog bezoek deze week in Mexico Stad: Erik Mouthaan, de man in New York van RTL Nieuws, kwam naar Mexico om enkele items te maken. Ik was erbij en werkte als producer met Erik aan zijn reportages. Het eerste item vind je hier.

Mexico Stad kan trots zijn. Sinds vorige week beschikt de hoofdstad over het Museo de Memoria y Tolerancia (Herinnerings- en Tolerantiemuseum), een gedenkhuis over de Holocaust en genocide. Gisteren was het museum voor het eerst open voor het publiek. Ondergetekende nam enkele van zijn UDLA-studenten mee naar het museum en was onder de indruk.

door Jan-Albert Hootsen

Na drie kwartier rondlopen in de zalen van het Museo de Memoria y Tolerancia vallen studenten Scott, Isabel en Alejandra ineens even stil. Foto’s, video’s en teksten zeggen veel, maar het indrukwekkendste moment van een bezoek aan het museum is de treinwagon in de Auschwitzruimte. Het is een authentieke wagon, gebruikt voor transport van joden naar vernietigingskampen. Alejandra wil niet binnen kijken. “Me da cosa” (= ‘ik vind het eng’), zegt ze. Scott en Isabel volgen me aarzelend en schuifelen enigszins bedrukt weer naar buiten. “Het is wel erg echt, zo ineens…”, zegt Scott.

Het museum, middenin het historisch centrum, bevindt zich in een vleugel van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Vorige week werd het gedenkhuis, een initiatief van de in 1999 opgerichte gelijknamige stichting, met veel fanfare geopend met een bezoek van president Felipe Calderón. Behalve een permanente expositieruimte met als belangrijkste thema de Holocaust en Tweede Wereldoorlog, zijn er ook een bibliotheek een ‘Tolerantieruimte’ en ruimtes voor tijdelijke exposities gevestigd. De Holocaust is niet het enige thema dat wordt aangesneden: er is ook aandacht, zij het beperkt, voor de volkerenmoorden in Darfur, Cambodja, Rwanda, ex-Joegoslavië en Guatemala.

Hakenkruisvlag

Een dergelijk museum is geen overbodige luxe in Mexico. Hoewel het land officieel deelnam aan de Tweede Wereldoorlog, is de Holocaust onder het leeuwendeel van de bevolking een nauwelijks bekend fenomeen. Antisemitisme, hoewel in het algemeen niet agressief of rabiaat, borrelt bij tijd en wijlen op aan de oppervlakte en de meeste Mexicanen kunnen zich geen voorstelling maken van wat er tijdens WO2 plaatsvond, laat staan dat ze van andere gevallen van genocide hebben gehoord. Over Hitler en de NSDAP wordt niet zelden (en soms openlijk) bewonderend gesproken.

Om maar een voorbeeld te noemen: enige tijd geleden sprak ik met een bron binnen de Estado Mayor (Generale Staf) van de president, die openlijk nationaal-socialist is. Op Facebook is zijn profielafbeelding het logo van de SS, thuis hangt een grote hakenkruisvlag aan de muur en staat een foto van Hitler op de schoorsteenmantel, naast een foto van vrouw en pasgeboren kind. Een ander contact schreef op zijn FB-profiel: ‘Als God mij zou toestaan te doden, zou ik beginnen met alle nakomelingen van David.’

Beroemde foto van Einsatzgruppen in de Oekraine (1942), die ook in het museum in Mexico Stad hangt

David Duke

Scott, Alejandra en Isabel delen die denkwijze niet en lopen met bedrukte gezichten rond als we van  zaal tot zaal lopen. Alejandra was het meest onder de indruk van de treinwagon, terwijl Isabel en Scott verbijsterd naar de instrumenten kijken die de nazi’s gebruikten om neuzen en hoofden op te meten van Duitsers, op zoek naar burgers die aan ‘jodenmaten’ voldeden.

Het museum biedt veel beeldmateriaal, tientallen interviews op video, interactieve kaartjes en simpele, maar redelijk volledige uitleg over de basisaspecten omtrent de Jodenvervolging. Na het Holocaust-gedeelte volgt een korte uitleg over andere volkerenmoorden. Vooral de slachting onder Mayabevolking in Guatemala van de jaren tachtig verbijstert de studenten. “Ik wist niet dat het zo dichtbij ook gebeurde…,” mompelen ze.

Eenmaal buiten praten we nog even na, terwijl we langs de boekenstandjes op de Avenida Juarez wandelen. Bij één van de standjes, op amper 10 meter van de uitgang, vinden we het boek Jewish Supremacism van voormalig Ku Klux Klan-leider David Duke, naast een Spaanse vertaling van Mein Kampf en het Manifest van de Nationaal-Socialistische Partij van Argentinië. Dat dan weer wel.

De oplettende lezer zal het meteen zijn opgevallen: El Pinche Holandés heeft een nieuw uiterlijk gekregen. Het was nodig ook. Dit blog bestaat nu ruwweg anderhalf jaar en sindsdien heeft steeds dezelfde foto op de voorpagina gestaan, met steeds dezelfde functies. Tijd voor een vernieuwing dus! Vanaf nu een kleine grafische verbetering, meer aansluiting op sociale media en een nieuwe pagina met een grote hoeveelheid links met betrekking tot Mexico.

door Jan-Albert Hootsen

Wat is er veranderd? Grafisch heb ik gekozen voor een nieuw WordPress-theme, met daarin een betere verhouding tussen tekst, beeld en functioneel wit. De zijbalk is rustiger en overzichterlijker, met als belangrijkste vernieuwing de integratie van sociale media helemaal aan de rechterkant. Ook is de twitter-app explicieter aanwezig en grafisch wat mooier. Het lettertype van de blogposts is hetzelfde gebleven, maar net iets beter leesbaar.

Belangrijkste verandering is echter op het gebied van content. Ik heb twee nieuwe pagina’s toegevoegd: Foto’s & Multimedia en Links & Meer. De eerste is, zoals de naam al doet vermoeden, een pagina met beeldmateriaal uit Mexico, zowel van reportagereizen als foto’s die ik hier in het dagelijks leven neem. De tweede is een grote verzameling links met betrekking tot Mexico. Die verzameling zal mettertijd gaan groeien, met als doel alle nuttige en informatieve websites omtrent Mexico in de nabije toekomst op één enkele pagina verzameld te hebben. Dank gaat hiervoor uit naar Richard Grabman, beheerder en auteur van The Mex Files, die al een fors portaal over Mexico op zijn site heeft staan.

Enfin, deze verandering is maar tijdelijk. In de nabije toekomst streef ik naar een nog grondiger remake van deze site. Altijd met hetzelfde in het achterhoofd: wie geïnteresseerd is in Mexico, kome naar El Pinche Holandés.

Veel leesplezier, en natuurlijk dank aan alle lezers voor de steeds meer toenemende interesse in dit blog!

Normaliter weerhoud ik mezelf er zoveel mogelijk van in dit blog persoonlijke berichten te schrijven, maar vandaag even een uitzondering. Afgelopen week is het namelijke definitief rond: ik ga komende maand, naast mijn werk als correspondent, aan de slag als docent Journalistiek en Nieuwe Media aan twee kleine, private universiteiten in Mexico Stad. Beide instituten richten zich op communicatie, film, muziek, grafisch ontwerp en reclame, maar zijn net begonnen met gloednieuwe opleidingen journalistiek. Die opleidingen krijgen volop de ruimte te experimenteren met nieuwe media, internet en cross-over technieken.

door Jan-Albert Hootsen

De Universidad de las Américas (UDLA) Mexico City College, een afscheiding van de zeer gerespecteerde naamgenoot in Puebla, is een relatief kleine universiteit in een gegoede middenklassewijk in het centrum van Mexico Stad. Het Centro de Estudios en Ciencias de la Comunicación is een al even klein opleidingsinstituut in Pedregal, een schatrijk stadsdeel waar vooral politici en rijke zakenlieden wonen. Beide universiteiten beschikken over een flink budget, faciliteiten van hoge kwaliteit en hebben ambitie. En beide opleidingen zijn net begonnen met een nieuwe Licenciatura journalistiek (Licenciado is grofweg het Mexicaanse equivalent van de vroegere Nederlandse titel doctorandus).

Onlangs werd ik door zowel de UDLA als het CECC gevraagd of ik enkele vakken journalistiek wilde gaan doceren aan hun nieuwe opleidingen journalistiek. De invulling daarvan deed me watertanden: vrijwel volledige carte blanche in het invullen van de lessen, heel veel praktische lesstof en de mogelijkheid van faciliteiten als de Nieuwe Mediaruimte en de radio- en televisiestudio’s gebruik te kunnen maken. Ondergetekende liet zich dat, als aanhanger van innovatie en Nieuwe Media in de journalistiek, zich natuurlijk geen twee keer zeggen!

Logo CECC

Op beide universiteiten ga ik vooral algemene journalistieke genres doceren, maar krijg ik carte blanche om met Nieuwe Media te gaan werken. Dat betekent dat sociale media en internet overheersend zullen worden. Ik wil geen krantenjournalisten opleiden, maar crossmediale internetreporters. Mijn studenten kan ik de motivatie meegeven om met nieuwe ideeën af te rekenen met de klassieke journalistiek en haar krakende en piepende verdienmodel.

Verder ben ik om verschillende andere redenen heel erg enthousiast over deze nieuwe uitdaging.

Ten eerste: ik kan mijn enthousiasme en liefde voor het vak overbrengen op studenten die nauwelijks van leeftijd met me verschillen. Morgen word ik 28, en mijn studenten zullen tussen de 22 en 25 jaar oud zijn. Wat betekent dat? Geen generatiekloof! Mijn studenten zijn opgegroeid met internet, gebruiken sociale media net zoveel als ik, als het niet meer is. De basisvaardigheden die een journalist in dit tijdperk moet hebben, hoef ik ze slechts beperkt aan te leren.

Verder ga ik vakken geven aan studenten die opleidingen in grafische ontwerp, reclame, communicatie en film- en media volgen. Dat biedt unieke mogelijkheden in het werken met crossmedialiteit en Nieuwe Media, en zal bovendien waardevolle variatie in de input vanuit de studenten zelf bieden. Een student die bekend is met reclame en marketing, maar niet met journalistiek, zal me perspectieven bieden die ik vanuit mijn eenzijdige achtergrond in journalistiek en taal- en cultuurstudies niet heb.

Campus van de UDLA in Mexico Stad

Ten derde: de mogelijkheid om te werken met jonge studenten in een totaal andere cultuur dan de mijne wordt een interessant en vermakelijk schouwspel voor zowel mijn studenten als mijzelf. Op het CECC ga ik doceren in het Spaans, op de UDLA in het Engels. Dat betekent dat mijn studenten en ik dagelijks kunnen sparren met taal- en cultuurverschillen.

Tenslotte (en zeker niet het minst belangrijke punt): Mexico is een land met een relatief onontgonnen internetsector. De mogelijkheden om journalistiek of commercieel (of beide) online te werken zijn enorm. Als docent krijg ik daardoor de kans mijn steentje bij te dragen een nieuwe generatie studenten met in Europa opgedane kennis de professionele wereld in te sturen.

De tweede of derde week van augustus gaan we beginnen. Ik heb er zin in!

Centraal-Mexico is afgelopen weekend het slachtoffer geworden van zware overstromingen, door de overvloedige regen van de laatste twee weken. Michoacán werd het zwaarst getroffen: twintig doden. Ook de staten Guanajuato, Puebla, het Federaal District (Mexico Stad) en Hidalgo hadden zware overlast en grote schade. Eén van de zwaarst getroffen gebieden was Estado de México, en dan met name de wijk Valle de Aragón in de stad Nezahualcóyotl. En tja, daar woon ik zelf… Een verslag.

door Jan-Albert Hootsen

De afgelopen twee weken

Mexico, land van mooi weer? In januari even niet. Dagelijks werd me de lust ontnomen eens lekker te gaan wandelen door een constant grijs wolkendek. Dit keer ging het even niet om luchtvervuiling, maar waren het echte regenwolken. Half januari begon het te regenen. Het zou niet  ophouden tot 4 februari. Afwisselend motregen, zware slagregen, even droog, dan weer opnieuw. Het matige drainagesysteem in mijn woonplaats Nezahualcóyotl kon de enorme hoeveelheid water nauwelijks aan.

Vrijdag 5 februari

21.30: Terwijl ik de laatste administratieve klussen van de dag zit af te werken, loopt de moeder van mijn vriendin bezorgd de huiskamer beginnen. ‘Se llenó el registro hasta el tope…’, de wateropslag onder het huis, waar het overvloedige regenwater wordt opgevangen, was tot de nok toe gevuld met anderhalve meter water. We lopen samen naar de achterdeur en zien de eerste millimeters langzaam de bijkeuken binnsnsijpelen. Mijn schoonmoeder zucht: ‘Nee hé… We kunnen beter de meubels naar boven brengen. dit wordt een probleem.’

23.30: De meubels staan boven, op de zwaarste na. Mijn vriendin belt me, ze staat vast bij het nabije metrostation Impulsora. De Avenida Zapata, die richting ons huis gaat, is ondergelopen met ruim een meter water. Het verkeer is een chaos, alleen de fietstaxi’s kunnen ons huis nog bereiken. Een uur later komt ze thuis. De halve woonkamer is intussen bedekt met een dun laagje water.

Zaterdag 6 februari

4.30: Ik heb dorst en loop even naar beneden om wat te drinken te halen. Dit tref ik aan:

Ondergelopen huiskamer

8.30: Mijn vriendin, zwager, schoonmoeder en ik staren naar de stinkende laag bruin water in de keuken en de huiskamer. Lalo, mijn zwager, werkt zich een weg naar buiten en inspecteert de waterpomp. Die is niet sterk genoeg om het water weg te werken, constateert hij. Ik loop naar buiten. De halve straat is ondergelopen. De eerste buren hebben hun pompen al aangezet.

9.30: Nieuwsberichten sijpelen binnen over de omvang van de ramp. In Michoacán zijn al meer dan tien doden gevallen, het stadje Tuxpan is geïsoleerd van de buitenwereld. Guanajuato betreurt twee doden. In Mexico Stad zelf zijn enkele deelgemeenten ondergelopen, mensen staan op het dak en wachten op evacuatie. Hulpdiensten en het leger trekt de wijken binnen. In onze wijk Valle de Aragón blijkt het water afkomstig van een gebroken drainagepijp in het kanaal dat regenwater moet afvoeren van de Remedios rivier.

12.30: Ik ga met mijn schoonmoeder op zoek naar een waterpomp. Bij het nabij winkelcentrum is het een enorme chaos. Honderden mensen staan te wachten op hulp van het leger en de politie. Het Ministerie van Gezondheidszorg deelt mondkapjes en vaccinaties tegen besmettelijke ziektes uit. Helikopters vliegen over de wijk heen. We gaan richting de wijk San Felipe om een waterpomp te zoeken, want alles is in Valle de Aragón gesloten dan wel uitverkocht. Onderweg wordt pas echt duidelijk hoe ernstig de overlast is.

Ondergelopen straten in Nezahualcóyotl

15.30: Eindelijk een waterpomp gevonden. We kunnen weer terug. Ik volg het nieuws via mijn mobiele telefoon: de wijken Arenal, Chalco en Valle de Aragón zijn zwaar getroffen. Michoacán heeft veel doden en enorme schade. De president gaat naar zijn geboortestaat om de schade op te nemen. Duizenden mensen moeten worden geëvacueerd en zijn alles kwijt. Het oosten van de stad is verlamd. Mensen klagen over gebrekkige hulpverlening. Intussen blijft het water stijgen, ook als we de waterpomp aan het werk zetten.

21.30: Ruzie bij de buren. De drainage werkt niet, dus de overbuurman maakt zich kwaad om het feit dat onze buren water richting zijn huis pompen en daarmee alle werk om zijn huis leeg te krijgen teniet doen. Het gonst intussen van de geruchten: de regering zou de dijken laten doorsteken en de hele stad onder water willen zetten om de gebroken afvoerpijpen te repareren. De hulpverlening is gebrekkig: militairen en hulpverleners doen maar wat, hebben slecht contact met hun collega’s en geen idee wat er allemaal gebeurt. Hulpgoederen worden maar mondjesmaat aangeleverd. Gouverneur Enrique Peña Nieto is niet eens komen kijken in Nezahualcóyotl. Het water begint langzaam wat te zakken, maar tot laat in de avond blijven er mensen op straat.

Zondag 7 februari

8.30: De pomp doet zijn werk goed, het meeste water is uit het huis verdwenen. Wat achterblijft, is een laag stinkende troep. Het water valt onder de categorie ‘Aguas Negras’ en is zwaar vervuild. Liters antibacteriële gel en voorzichtig rondlopen voorkomen de meeste problemen. De kat moet onder douche, hij is gisteren in het water gevallen en stinkt een uur in de wind. Gas, water en elektriciteit doen het weer.

10.30: De federale regering schijnt mensen te sturen die de schade komen opnemen en dan een cheque uitschrijven om die te vergoeden, maar niemand weet waar ze uithangen. De sfeer wordt gespannen, mensen beginnen anti-regeringsleuzen te roepen, maar rellen blijven uit.

17.30: Nog steeds niemand langsgeweest om de schade op te nemen. Wel beginnen de winkels zoetjesaan weer open te gaan en keert de normaliteit enigszins terug. Niet in Michoacán: daar blijft Tuxpan geïsoleerd van de buitenwereld. Dan bereikt ons het nieuws dat er in Nezahualcóyotl, niet ver van ons huis, tien mensen zijn omgekomen in een plotselinge modderstroom.

Maandag 8 februari

8.30: Het meterologisch instituut van de UNAM Universiteit verpest onze ochtend, waarin alles weer normaal loopt, met het nieuws dat het vanaf woensdag waarschijnlijk weer stevig gaat regenen. ‘Dan moeten de meubels maar boven blijven…’, mompelt mijn schoonmoeder.

Vaccinaties op straat

13.30: Familie en vrienden komen langs om de het huis te helpen schoonmaken. De schade: drie banken en de koelkast. Wij komen er nog goed vanaf: naar schatting 25.000 families hebben alles verloren en geen geld om de schade te betalen. Een groep geüniformeerde mannen met overheidspapieren en schriften komen langs om de schade op te nemen. Ze vertrekken zonder aan te geven of er daadwerkelijk schadevergoeding komt. De wateropslag onder het huis is leeg, een goed teken. Maar woensdag moet nog komen.

21.30: Mijn vriendin komt thuis van haar werk. We gaan eten halen, en zien woedende mensen op straat met borden waarop staat ‘Overheid, we eisen een oplossing!’, een verwijzing naar de slecht onderhouden afvoersystemen van het verontreinigde water. Een geblindeerde auto met gewapend escorte rijdt langs de boze mensen. Het raam gaat omlaag, er wordt iets gezegd en de auto rijdt verder. Een gedeputeerde, zegt mijn vriendin. De mensen zijn blijkbaar niet tevreden met wat de politicus heeft gezegd, want de protesten en leuzen blijven.

Later die avond blijkt waarom de mensen woedend zijn. CONAGUA, de federale overheidscommissie die over het waterbeheer gaat, blijkt van de ruim 8 miljard pesos (450 miljoen euro) die ze dit jaar voor het beheer van de afvoerkanalen en betonnen installaties die het water moeten afvoeren heeft gekregen slechts een kwart te hebben gebruikt. Wat er met de rest van het geld is gebeurd? Niemand weet het. Corruptie? Incompetentie? Niemand weet het. Wat duidelijk is, is dat in ieder geval in Nezahualcóyotl deze overstromingen hadden kunnen worden voorkomen.

Deze overstroming was de ergste sinds de stichting van de stad, in 1961. Maar het had niet zo hoeven zijn. Tenminste tien mensen hadden niet hoeven omkomen in het water. Tenminste 200.000 mensen hadden niet hun bezit hoeven verliezen. CONAGUA heeft gefaald, op een vreselijke manier. Worden de verantwoordelijken gestraft? Krijgen de mensen schadevergoeding? Dit is Mexico, wie weet. Gouverneur Peña Nieto wil in 2012 president worden. Wellicht hebben de inwoners van Nezahualcóyotl het geluk dat de man cynisch genoeg is om wat goedkoop te scoren uit de watersnood en voor schadevergoeding en een goed herstel van de waterwerken te zorgen. Wie weet.

‘I know a correspondent who’s been here for dozens of years and stills hasn’t the first clue of what he’s writing about.’ Die ontnuchterende opmerking kwam van mijn Amerikaanse collega Malcolm Beith, die ik gisteren sprak over een boek dat hij aan het schrijven is over het Sinaloa Kartel. We filosofeerden met onze Canadese vakbroeder David Agren onder het genot van een biertje over het plezier en de frustraties die ons vak ons bezorgd. De kern: een buitenlandcorrespondent kan nooit echt de essentie van het land waar hij of zij werkt grijpen. Hoe dan toch op een bevredigende manier je vak uit te voeren?

door Jan-Albert Hootsen

Eigenlijk is journalistiek een vreselijk complex vak. Ga maar na: je wordt geacht de essentie van een onderwerp zo neutraal en goed doorwrocht mogelijk in een relatief klein aantal woorden te vangen. Nederland is geen land waar de journalistiek houdt van lange teksten. In de Verenigde Staten, bij bladen als The New Yorker, zijn stukken van 7000 woorden geen uitzondering, maar probeer daar in ons land maar eens mee aan te komen. Daarbij: deadlines, commerciële belangen, conceptueel denken, beeldmateriaal, cross-mediaal, internet, sociale netwerken, economische druk en een publiek dat nooit helemaal tevreden is met wat je doet (laat staan dat je dat zelf bent). Allemaal factoren die het vak er niet makkelijker op maken. Ook niet minder leuk overigens, maar daar gaat het hier even niet om.

In Nederland merkte ik dat ik door al die factoren moeite had met het begrijpen van de essentie van sommige onderwerpen. Steeds als ik dacht de clou van een verhaal te hebben, kwam er weer een snipper informatie bij die de conclusie (waar ik dan even trots op was) weer hard onderuit haalden. Godsamme.

En nu ben ik in Mexico. Een land waar ik niet mijn opleiding heb genoten, waar ik niet 25 jaar van mijn leven heb doorgebracht, met een taal waarmee ik niet ben opgegroeid. Als correspondent verwachten opdrachtgevers en lezers van me dat ik de essentie van een onderwerp, en eigenlijk van een heel land, doorheb. Maar hoe kan dat, als me dat in Nederland soms als moeite kostte?

Dat kan niet, zo beaamden mijn collega’s gisteren. Mexico is een complex land, oneindig veel complexer dan Nederland, vijftig keer groter en met acht keer zoveel inwoners. Het is onmogelijk voor een individuele correspondent om Mexico te begrijpen. Probeer het dus maar niet. Daarbij: de grote verhalen over Mexico zijn allemaal al geschreven. Voor een Nederlander is het moeilijk inhoudelijk opboksen tegen het leger kwalitatief zeer goede Amerikaanse correspondenten dat zich hier bevindt. De drugsoorlog? Pak de New York Times en Los Angels Times erbij. Politiek? Pak Newsweek, Time en The Economist erbij. Geloof me, de grote verhalen hier zijn door onze overzeese collega’s al geschreven voor je als Nederlander zelfs maar op het onderwerp komt. Het internet en de goede kennis van het Engels die de gemiddelde Nederlander heeft doen derest.

Hoe dan een goed correspondent te zijn in een land als Mexico? Details, details, details. Kleine onderwerpen die grote verhalen opleveren. Kan je niets nieuws over de drugsoorlog schrijven? Pak een ander detail, een andere invalshoek. Begrijp je de politiek niet goed? Geen probleem, de meeste Mexicanen doen dat al niet. Zelfs de meest doorgewinterde politiek analist in Reforma of El Universal laat zich nog dagelijks verrassen door onbegrijpelijke ontwikkelingen in de politiek van Mexico.

Mijn collega’s hebben jaren ervaring in Mexico en zijn nooit uitgeleerd. Zij hebben niet de illusie dat ze ooit echt iets zullen begrijpen van Mexico. Als groentje in het vak die net drie maanden bezig is, moet ik dat voornemen dus opgeven. Beter is het me te richten op details, originele invalshoeken en dit fascinerende land maar gewoon over me heen te laten komen.

Hoewel ik in oktober al ben neergestreken in de grootste stad van het Westelijk Halfrond, ben ik nog steeds niet erg volledig geïntegreerd in de hoofdstad van Mexico. Dat heeft te maken met de enorme transitie die ik moest maken: van een provinciestad van 120.000 inwoners in het kalme Nederland naar een monsterlijke metropool van 26 miljoen inwoners. Leven in Mexico Stad is niet gemakkelijk. Hoewel dit een van de meest fascinerende steden ter wereld is, is het dagelijks leven een gecompliceerd geheel van voortdurend veranderende omstandigheden. En denk niet dat je hier iets kan plannen.

door Jan-Albert Hootsen

Laten we het eens gaan hebben over wat er niet leuk is aan Mexico Stad. Ga maar na: het Federale District zelf (de staatkundige entiteit van Mexico Stad) is ongeveer net zo groot als de provincie Utrecht, maar heeft bijna tien keer zoveel inwoners. De agglomeratie Mexico Stad, die behalve de stad zelf bestaat uit miljoenensteden als Nezahualcoyotl, Ecatepec en zelfs deelstaathoofdstad Toluca van het naburige Estado de Mexico, heeft (afhankelijk van schattingen en definities) tussen de 22 2n 28 miljoen inwoners. 3,5 miljoen auto’s (grove schatting, waarschijnlijk zijn het er veel meer) rijden dagelijks door de straten van de hoofdstad. Mexico Stad ligt op zo’ n 2240 meter hoogte, in een vallei omringd door bergen van enkele kilometers hoger. Dat betekent dat verontreiniging een enorm probleem is.

Luchtvervuiling in Mexico Stad

Bruine waas

In 2008 nam ik een vlucht vanuit Toluca naar Cancun, en bij het opstijgen zag ik een enorme, vaalbruine waas hangen over de Vallei van Mexico, waar het centrum van de stad ligt. Met het verdwijnen van oudere auto’s en het zoetjes aan schoner worden van de industrie, neemt de luchtvervuiling de laatste jaren opmerkelijk genoeg wat af (terwijl het inwoneraantal blijft toenemen), maar nog steeds gebeurt het zelden dat de wondermooie vulkaan Popocatepetl vanuit de stad zichtbaar is. Wie nieuw is in de stad, ziet soms een dreigende wolk aan de horizon hangen. Regen? Nee, luchtvervuiling. De gezondheidsproblemen zijn natuurlijk niet van de lucht.

Verkeer in Mexico Stad

Het grootste probleem in de stad is evenwel het verkeer en dan met name de enorme afstanden die dat verkeer af moet leggen. Om van mijn eigen appartement naar het huis van mijn vriendin te gaan, ben ik al gauw anderhalf uur onderweg. Mijn vriendin zelf werkt in de chique buurt Polanco, met het openbaar zo’n twee uur van haar huis af. Afstanden die hemelsbreed zo’n tien kilometer zijn, kunnen gevoelsmatig 200 kilometer zijn. Het openbaar vervoer van de stad is zeker niet slecht: de metro is modern, schoon, punctueel en veilig en overal in de stad rijden kleine busjes rond (combis en micros) die je naar iedere gewenste plek van de stad brengen. Probleem is echter dat, toen de metro werd aangelegd, het inwoneraantal veel lager lag. Mexico Stad heeft een enorm metrosysteem, een der grootste ter wereld, maar desondanks is het niet in staat de miljoenen passagiers per dag te verhapstukken. Dat betekent dat de meeste metrotreinen stampvol zitten gedurende de dag en je als reiziger niet zelden een trein moet laten gaan omdat je jezelf er met de beste wil van de wereld niet tussen kunt persen.

Protestmars

Protestmarsen

Met de auto dan maar? Moeilijk, moeilijk. De belangrijkste wegen van de stad (Avenida Insurgentes -de langste avenue ter wereld-, Anillo Periferico, Circuito Interior en Avenida Central) zitten tijdens de spitsuren (in totaal een uur of zes per dag) zo v0l dat je gerust een half uur over een kilometer doet. De stad is vergeven van de wegen, viaducten, brede avenues en statige straten. De hoeveelheid verkeer is echter zo immens dat de meeste van die wegen permanent vol toeterende auto’s staan.

Het is in Mexico Stad daarom niet mogelijk om ‘even naar de winkel te gaan’ of  ’even een biertje te gaan drinken’. Tenzij je favoriete cafe op de hoek van de straat is, ben je al gauw een uur heen en een uur terug onderweg. In Mexico is het, zeker voor buitenlanders, lastig om je dag te plannen. Sommige mensen zijn bijna net zo lang onderweg als ze werken en een fors deel van je vrije tijd gaat op aan het constante onderweg zijn. Rekeningen kunnen meestal niet per automatisch incasso worden betaald. Je moet ervoor naar de bank, en dan ben je zo alweer drie kwartier kwijt. Boodschappen? Als je niet het geluk hebt (zoals mijn vriendin) dat een grote supermarkt of gewone markt om de hoek ligt, ben je met boodschappen alleen al gauw een halve dag kwijt. En laat Mexico Stad ook nog eens de wereldhoofdstad van protestmarsen zijn. Niet zelden ligt het hele centrum plat omdat een vakbond of politieke partij de straten afsluit om te demonstreren. De gevolgen voor het verkeer zijn navenant.

Metro van Mexico Stad

Off limits

En verder? Criminaliteit is een groot probleem in de stad. Weliswaar valt het mee vergeleken met steden als Guatemala Stad, New Orleans of Medellin, zeker als buitenlander moet je wel degelijk op je tellen passen. Met een laptop in de trein is vragen om problemen, je kan niet zomaar bij alle metrostations uitstappen (met name Merced, Tepito, Candelaria en Oceania zijn berucht) ‘s avonds zijn sommige wijken daadwerkelijk off limits voor de argeloze voetganger. Tel daarbij de vele stroomstoringen, de problemen met de watervoorziening, de aardbevingen en de schade die extreme regen kan aanrichten op, en het dagelijks leven in Mexico Stad kost enorm veel energie.

De oplossing? Zorgen dat je thuissituatie warm en beschermend is. Inwoners van de stad zien hun vrienden lang niet zoveel als Nederlanders dat doen, maar daar staat tegenover dat de families veel hechter zijn en vaak dicht bij elkaar wonen. Er is dus altijd wel iemand thuis, het eten is onregelmatig maar gezellig en thuiskomen na een lange, frustrerende dag op kantoor en in het verkeer voelt vaak als een warm bad als je met de familie en een mok koffie gezellig achter de buis hangt.

Plannen is zinloos, je dagindeling is nooit hetzelfde en er gebeurt altijd wel iets wat je plannen in de war stuurt. Wie in deze stad comfortabel wil kunnen leven, moet de houding van de control freak achter zich laten en leven voor het moment. Lukt je dat, dan gaat er een wereld voor je open en kan je genieten van de enorme culturele rijkdom en dynamiek van de stad. Schiet je gemakkelijk in de stress, dan raad ik je aan hier niet te komen wonen…

Beste lezer van El Pinche Holandés,

Vanuit Mexico Stad wens ik iedereen fijne feestdagen toe en een zeer gelukkig 2010!

Komende week is El Pinche Holandés even met vakantie. In januari vervolg ik mijn regelmatig schrijven over Mexico en Latijns-Amerika.

Ik kan alvast beloven dat de pagina een aardige make-0ver zal ondergaan, dus blijf vooral lezen!

¡¡FELICES FIESTAS!!

]]> http://elpincheholandes.nl/2009/12/%c2%a1%c2%a1felices-fiestas/feed/ 0