Ley de fuga

Het plot rondom de gearresteerde drugsbaron Edgar Valdez Villareal, alias ‘La Barbie’, wordt zogezegd dikker. De arrestatie La Barbie, een van Mexico’s meest gewelddadige drugsbazen, wordt algemeen gezien als een grote politieke overwinning van president Felipe Calderón. Zeker gezien het feit dat een en ander ‘toevallig’ vlak voor El Informe, de Mexicaanse troonrede, plaatsvond. De president kan wel een steuntje in de rug gebruiken, dus dergelijke arrestaties hebben veel weg van het Saddam Hussein/Osama Bin Laden-effect: staatsvijanden oppakken op politiek opportune momenten. George W. Bush kan erover meepraten. Daarbij werden enkele uren na La Barbie’s arrestatie ook 11 van zijn medewerkers in Colombia opgepakt, en was de drug lord opvallend loslippig. Genoeg te doen om La Barbie dus, maar er valt ook cultuurhistorisch nog iets interessants in de arrestatie te vinden.

door Jan-Albert Hootsen

Blogger, historicus en literator Richard Grabman en schrijver/journalist Malcolm Beith kwamen enkele dagen geleden met een bijzonder interessante observatie over de zaak-La Barbie: de drugsbaron is opgepakt door federale politieagenten en niet door het leger. Belangrijk detail: veel drug lords die in Mexico door het leger worden belaagd, eindigen geliquideerd in plaats van opgepakt.

De Ley de Fuga (= vluchtwet) was een veelgebruikte tactiek tijdens de dictatuur van Porfirio Díaz (1876-1911) om van ‘lastige’ elementen af te komen. De wet hield grofweg in dat arrestanten op legale wijze konden worden doodgeschoten als ze probeerden te vluchten. Dat middel werd met graagte toegepast als de arrestant toevallig een dissident of criticus van het regime was. Getuigen waren er niet, het woord van de schutter en diens gevolg waren voldoende. No questions asked.

Welnu: in de gevallen van Aryturo Beltran-Leyva en Ignacio ‘Nacho’ Coronel, twee zeer prominente drug lords die de afgelopen tijd door militairen werden geliquideerd zijn er wel wat overeenkomsten te zien met de Ley de Fuga. Volgens de autoriteiten probeerden beide kartelleiders tijdens hun omsingeling al schietend op hun belagers te vluchten. Beide eindigden doorboord door kogels. Die lezing werd algemeen geaccepteerd. Eens te meer: no questions asked.

La Barbie

Nut

Het geeft te denken: zou de (inmiddels allang niet meer bestaande) Ley de Fuga voor de Mexicaanse militairen nog net zo’n geoorloofd middel zijn als vroeger? Het feit dat de ene drugsbaron wordt doodgeschoten en de andere niet, geeft wel te denken. Een bron binnen de federale regering vertelde me onlangs dat de autoriteiten de belangrijkste drug lords van het land scherp in de gaten houden en wachten op het ‘politiek opportune’ moment om toe te slaan, een tactiek die vele regering al vele decennia toepassen.

Op zich dus niets bijzonders, gewoon standaard politiek. Maar wat ik me dan afvraag: krijgen alle operaties dezelfde geweldsinstructie mee? En waarom wordt de ene drugsbaron opgepakt door federale agenten en de ander omsingeld (en doodgeschoten) door militairen? Denk even aan de loslippigheid van La Barbie: wisten de autoriteiten van tevoren dat hij qua informatie van nut zou zijn, terwijl een man als Nacho Coronel de kaken stevig op elkaar zou houden? Krijgt de ene verdachte een arrestatieteam op zijn dak dat de normale wetten moet respecteren, terwijl minder nuttige kartelleiders worden vervolgd met de Ley de Fuga in het achterhoofd?

Pure speculatie, uiteraard. Maar Mexico heeft wat dit betreft een historische lading. Benieuwd of hier ooit opheldering over komt.