Een uitstekend artikel…

… over de huidige politieke en economische pijnpunten in Mexico door Reuters, afgelopen donderdag. Het stuk geeft kort en kernachtig weer wat de grote uitdagingen van de Mexicaanse democratie voor de komende jaren zijn: het afbreken van monopolistische industrieën, hervorming van het belastingstelsel, politici aansprakelijker maken, herverkiezing toestaan van bestuurders op alle niveau’s, het (al dan niet gedeeltelijk) privatiseren van de nationale oliegigant Pemex, de verstikkende polarisering en partijpolitiek breken door hervormingen van het kiesstelsel en ga zo maar door. Mexico’s problemen gaan veel verder dan corruptie en de drugsoorlog alleen, maar het goede nieuws is dat voor alle problemen een concrete oplossing te vinden is.

door Jan-Albert Hootsen

Als ik een prioriteit zou moeten kiezen uit de lange lijst hoofdpijndossiers, zou het de politieke hervormingen zijn. Reuters vat het kort en kernachtig samen:

There are other obstacles, including a system that allows party leaders, rather than voters, to pick nearly a quarter of lawmakers. Some politicians go from the lower house to the Senate and back without winning an election, which makes for decisions that don’t always match voter interests.

Daarmee is geen woord te veel gezegd. Een belangrijk deel van de epidemische corruptie in dit land heeft te maken met een schrijnend gebrek aan politieke transparantie, waardoor politici een graaimentaliteit kunnen ontwikkelen zonder daarvoor ter verantwoording te worden geroepen. Ook sta ik sympathiek tegenover het idee herverkiezing van bestuurders weer toe te staan. Die uiterst stringente wetten die bestuurders slechts toestaan een enkele termijn te houden, stammen uit de Mexicaanse Revolutie, een conflict dat in eerste instantie ontstond uit afkeer van de steevast gemanipuleerde herverkiezingen van dictator Porifiro Diaz. Maar we leven niet meer in 1910. Dit is de 21e eeuw, en een van de grootste problemen in Mexico is dat bestuurders en hun ondergeschikten een soort ‘pakken wat je pakken kan’-houding ontwikkelen als hun termijn tot het einde loopt.

Ziek

Het artikel in Reuters constateert dat de meeste hervormingen die de regering van president Calderon had beloofd, zijn vastgelopen in een politiek mijnenveld waar gepolariseerde politieke groeperingen, soms binnen de eigen gelederen zelf, alle voorstellen van tegenstanders torpederen en zich vaak niet aan veranderingen durven branden. Die mentaliteit maakt Mexico ziek: geen privatisering van Pemex zonder consensus, geen afbraak van de schadelijke monopolies zonder brede coalities, geen veranderingen als niemand zich daaraan durft te conformeren.

Wie ook het presidentschap in 2012 binnen moge halen, mijn virtuele stem gaat naar de partij die bereid is risico’s te nemen en de politiek te hervormen. De komende 18 maanden worden cruciaal, nu de toekomstige presidentskandidaten langzaam bekend beginnen te worden en het eerste voorzichtige campagnevoeren gaat beginnen. De problemen van Mexico zijn zeker niet onoplosbaar, maar ze eisen om politici die zowel bereid zijn tegen de stroom in te gaan als compromissen met tegenstanders te sluiten. Meer nog dan de toekomstige president zal zijn/haar politieke kader een sleutelrol daarin spelen.