Super Sunday in Mexico

Vandaag gaan Mexicanen in 12 deelstaten naar de stembus om nieuwe gouverneurs te kiezen, de machtigste lokale bestuurders van het land. Verkiezingen in Mexico gaan altijd gepaard met onregelmatigheden en incidenten, maar deze super-sunday wordt door velen met een angstig voorgevoel tegemoet gezien. Een groot aantal incidenten vooraf, waarvan de moord op een gouverneurskandidaat van oppositiepartij PRI in Tamaulipas het ernstigste was, wekt de vrees dat het democratisch gehalte van de verkiezingen gevaar loopt. Een opsomming van enkele incidenten.

door Jan-Albert Hootsen

Rodolfo Torre, presidentskandidaat van de Partij van de Geïnstitutionaliseerde Revolutie (PRI), werd vorige week doodgeschoten toen hij op weg was naar een verkiezingsbijeenkomst in Matamoros, in de noordelijke deelstaat Tamaulipas. Over de toedracht is nog niet veel bekend, maar de moord wordt vooralsnog toegeschreven aan de georganiseerde criminaliteit. Afhankelijk van wie je spreekt, wordt het wel de ergste politieke moord sinds de gewelddadige dood van PRI-presidentskandidaat Luis Donaldo Colosio in 1994 genoemd. Torre’s oudere broer Egidio neemt de kandidatuur namens de PRI over. Alsof de moord op Torre nog niet genoeg was, staat er voor oppositiepartij PRD Jesús Cantú Rivera op de kandidatuur om burgemeester te worden in buurstaat Coahuila. Cantú heeft in het verleden negen jaar in de VS gevangen gezeten wegens drugshandel, maar mag gewoon meedoen. Daar is niets onwettigs aan: buitenlandse celstraf telt in Mexico niet als bezwarend voor een eventuele kandidatuur.

Oaxaca

Monsteralliantie

Misschien wel de belangrijkste battleground state is vandaag Oaxaca. De zuidelijke deelstaat wordt al 80 jaar geregeerd door de PRI en is in veel opzichten een reflectie van het Mexico van voor 2000, toen de zeven decennia durende almacht van de PRI werd gebroken door de winst van PAN-presidentskandidaat Vicente Fox. In Oaxaca wist de PRI haar macht door een systeem van nepotisme, patronage, geweld, corruptie en intimidatie haar positie als  machthebber vast te houden. Het is voor gouverneur Ulises Ruiz echter geen uitgemaakte zaak dat zijn opvolger uit de eigen gelederen komt. Oaxaca is een van de 6 staten waar regeringspartij PAN van president Felipe Calderón een onwaarschijnlijke monsteralliantie is aangegaan met oppositiepartijen PRD, PT en Convergencia. Die alliantie was enkele jaren geleden nog ondenkbaar: in 2006 vochten PRD en PAN nog een bittere strijd om het presidentschap uit, die voor een wekenlange bezetting van het centrum van Mexico Stad door militanten van PRD-kandidaat Andrés Manuel Lopez Obrador zorgde.

Oaxaca’s verkiezingscampagne heeft de laatste weken voor veel onrust gezorgd. In een dorpje in het zuiden van de staat werden stembiljetten verbrand door aanhangers van de oppositie. In de westelijke Triqui-regio gaan milities van verschillende indiaanse dorpjes met elkaar op de vuist. Een van die bewegingen, UNISORT, bezet al maandenlang het dorpje San Juan Copala, dat zichzelf in 2006 aut0noom verklaarde wegens een conflict met gouverneur Ruiz. Die bezetting liep 27 april jongstleden uit de hand toen twee mensenrechtenactivisten, waaronder een Fin, werden doodgeschoten in een poging San Juan van levensmiddelen te voorzien. Boze tongen beweren dat UNISORT banden heeft met de regerende PRI. Eergisteren werd een van de leiders van UNISORT doodgeschoten. Intussen zijn onlangs geluidsopnames opgedoken van gouverneur Ruiz, waarin hij aangeeft publiek geld te gebruiken voor de campagne van zijn PRI-partijgenoot die zijn post moet overnemen.

Veracruz

Molotovcocktails

Dergelijke opnames doken onlangs ook op in deelstaat Veracruz. Ook de daar regerende PRI-gouverneur Fidel Herrera zou publiek geld voor campagnedoeleinden van zijn beoogd opvolger gebruiken. Het waarheidsgehalte van de opnames wordt fel bestreden door het kader van de PRI, dat prompt regeringspartij PAN van spionage beschuldigt. Intussen raakten eergisteren aanhangers van de PRI en oppositiepartij Convergencia in Veracruz met elkaar slaags, waarbij een dode en drie gewonden vielen.

In Sinaloa werden gisteren molotovcocktails gegooid naar het campagnehoofdkwartier van Jesús Vizcarra Calderón, kandidaat voor het gouverneurschap namens de Alliantie Om De Mensen Te Helpen. Twee weken geleden werden ook de kantoren van PRD en PAN aangevallen.

De katholieke kerk houdt zich intussen ook niet buiten de verkiezingsstrijd. Bisschoppen ‘moedigen’ hun gelovigen aan te stemmen door te zeggen dat niet stemmen een zonde is.

PRI

Voorbode?

Het lijkt erop dat de PRI, net als vorig jaar, een stevige overwinning zal boeken en een groot aantal staten zal terugwinnen op zowel PRD als PAN. Hoewel nationale politiek bij deelstaatverkiezingen lang niet altijd een doorslaggevende rol speelt, heeft een en ander nochtans te maken met grote ontevredenheid over de regering van president Calderon. De economische crisis, de mislukkende drugsoorlog, het gebrek aan echte verandering (waar de PAN in 2000 juist het presidentschap mee heeft gewonnen) en een relatief zwakke en verdeelde PRD maken de weg vrij voor een succesvol electoraal offensief van de PRI. Als het aan die laatste partij ligt, is een grote zege vandaag een voorbode op het heroveren van het presidentschap in 2012. Enrique Peña Nieto, de huidige gouverneur van de PRI in Estado de México, lijkt vooralsnog de meest voor de hand liggende kandidaat om in 2012 de Adelaarstroon in te nemen.