De tentakels van de Mexicaanse drugskartels

(Dit artikel is een latertje: het werd 30 juni al gepubliceerd in De Groene Amsterdammer. Ik zet het nu even online, ter illustratie van deze post)

Mexico Stad – Gambiaanse en Britse autoriteiten hadden het eerder deze maand bijzonder druk met zichzelf te feliciteren. Een gecoördineerde actie tussen beide landen leverde een vangst van twee ton cocaïne op, met een straatwaarde van liefst een miljard dollar. De drugs werden gevonden in een warenhuis op ongeveer een uur van de Banjul, de hoofdstad van het West-Afrikaanse land. Ook konden twaalf verdachten worden opgepakt en grote hoeveelheden wapens en contant geld in beslag worden genomen.

door Jan-Albert Hootsen

De drugs zijn afkomstig uit Latijns-Amerika. Het kan bijna niet anders dan dat de Mexicaanse drugskartels daarbij betrokken waren. Alleen de grote criminele organisaties uit Mexico beschikken over de middelen zoveel drugs richting West-Afrika te verschepen. Gambia is nu niet het eerste gebied waar je sporen van de Mexicaanse drugskartels zou verwachten, maar contacten tussen Mexicaanse drugshandelaren en het buitenland zijn op zich niet nieuw. In de 19e eeuw kreeg Mexico al opium aangeleverd uit China. En bij de opkomst van cocaïne in de jaren zeventig speelden de Mexicanen al een rol in de doorvoer van coke naar de VS, als ´muilezels´ voor machtige Colombianen als Pablo Escobar.

Tijden veranderen. Anno 2010 zijn het de Mexicanen die de cokehandel beheersen. In Colombia hebben ze de leidende rol van hun oude bazen overgenomen en hun invloed reikt inmiddels veel verder. Van Guatemala tot Argentinië hebben de Mexicaanse kartels in ieder Latijns-Amerikaans land ‘ambassadeurs’. Centraal-Amerika wordt gebruikt als overslagplaats. Peru en Bolivia zijn productievelden van cocabladeren. Argentinië is doorvoerhaven van cocaïne richting Europa en aankomst van chemicaliën uit Azië waar meth van wordt gemaakt, een synthetische drug die sinds de jaren negentig in de VS sterk is komen opzetten. Uruguay schijnt te worden gebruikt om geld wit te wassen, terwijl Brazilië een afzetmarkt in opkomst is. De Mexicanen zijn overal.

Dat geldt ook voor Azië. Daar zijn de liaisons voor de kartels echter keurige zakenmannen in driedelige pakken. Ze werken voor farmaceutische bedrijven en helpen de Mexicanen chemicaliën in te voeren die door hun eigen regering verboden zijn. Een berucht voorbeeld is Zhenli Ye Gon, een Chinese zakenman die in 2007 werd opgepakt toen de Mexicaanse politie zo’n 150 miljoen dollar in zijn huis in Mexico Stad vond. Zhenli was de vertegenwoordiger van het Chinese United Pharm Chem. Volgens de Mexicaanse politie hielp hij Mexicaanse drugskartels aan pseudo-ephedrine, een grondstof van meth die in Mexico niet mag worden ingevoerd.

De opkomst van de Mexicanen in Europa en West-Afrika gaat intussen hand in hand. Cocaïnehandel in Europa is nog steeds goeddeels een Colombiaanse aangelegenheid, maar de eerste aanwijzingen dat Mexicaanse drugdealers in voormalige Oostbloklanden zich op de toeristische sector hebben gestort om drugsgeld wit te wassen zijn er al.

En terwijl de Europese vraag naar drugs toeneemt, zijn er ook afgezanten in West-Afrika gesignaleerd. Het gebrek aan controle door de autoriteiten aldaar en de nabijheid van Europa maken landen als Senegal en dus ook Gambia een ideale doorvoerplaats voor cocaïne. Toch is nog niet duidelijk wat de rol van de Mexicanen daar precies is. De DEA, het Amerikaanse anti-drugsagentschap heeft maar vier kantoren in heel Afrika.

Diezelfde DEA waarschuwt overigens al jaren voor banden tussen de Mexicaanse drugskartels en Al-Qaeda. Concreet bewijs ontbreekt, maar dat weerhoudt conservatieve Amerikanen er uiteraard niet van om er flink op los te fantaseren over een match made in hell tussen islamitisch terrorisme en Mexicaanse drugshandel.

Hoe het ook zij, de globalisering van de Mexicaanse drugshandel is in volle gang. Dat relativeert het grote succes in Gambia enigszins. Want hoeveel haalt de vangst van een tonnetje cocaïne of twee eigenlijk uit, als de tentakels van de Mexicaanse drugskartels inmiddels tot alle continenten reiken?