De Maya’s wisten nog meer dan we al dachten

Die dekselse Maya’s toch. Steeds als we denken dat we hun voorouders wel zo’n beetje begrepen hebben, komen archeologen weer met nieuwe aanwijzingen dat hun kennisniveau nog hoger lag dan we al dachten. Dat blijkt vandaag wederom, nu het INAH (Nationaal Antropologisch en Historisch Instituut van de Mexicaanse overheid) met het bijzondere nieuws komt dat de oeroude Mayacultuur in Zuid-Mexico een historisch besef had dat tot ver in de prehistorie terugging.

door Jan-Albert Hootsen

De naam Palenque zal bij veel liefhebbers van Mexico een mooie bijklank hebben. Dit plaatsje in de zuidelijke deelstaat Chiapas, niet ver van de grens met Guatemala, dankt haar faam vooral aan de spectaculaire ruïnes uit de klassieke Mayaperiode. Hoewel kleiner dan plaatsen als Chitchén Itza, Uxmal of Tikal, is Palenque wereldberoemd om het feit dat enkele van de mooiste voorbeelden van kunst architectuur uit die periode juist daar te vinden zijn. Palenque was vooral een ceremonieel centrum, met grote tempels, grafmonumenten, een adembenemend mooi paleis, maar het was ook een belangrijk centrum van kennis voor de Maya’s.

Nu weten we na ruim 100 jaar intensief onderzoek dat de klassieke Mayaculturen verregaande kennis hadden van astronomie, wiskunde en bouwkunde. Vandaag echter kwam het INAH met het nieuws dat ook het historisch besef van de Maya’s veel verder ontwikkeld was dan we al dachten.

Onder water

Want wat blijkt? De UNAM (de grootste universiteit van Mexico) en het INAH hebben de afgelopen drie jaar 31 fossielen onderzocht die in Palenque zijn gevonden. Die fossielen, waarvan de oudste een slordige 63 miljoen jaar oud zijn, zijn vooral versteende resten van zeedieren en stammen uit de tijd dat het zuiden van Mexico nog onder water stond.

Waarom zijn die fossielen in de archeologische resten van Mayatempels gevonden? Volgens archeologe Martha Cuevas werden ze door de Maya’s gebruikt als giften aan de goden en werden ze in graftombes bijgezet. “We geloven dat de inwoners van Palenque, toen ze de fossielen hebben gevonden, zich op basis daarvan een eigen beeld van de geschiedenis gingen vormen. Hun visie op de kosmos is daardoor hoogstwaarschijnlijk door de fossielen beïnvloed, die ze bij toeval hebben gevonden.”

Hoe heeft dat beeld zich dan gevormd? Cuevas wijst erop dat de Maya’s geloofden dat de onderwereld zich onder water bevond. Juist het feit dat ze fossiele zeedieren gebruikten in begrafenisrituelen geeft volgens haar dus aan dat de Maya’s dus prehistorische resten gebruikten in hun visie op de schepping van de wereld.