Details

‘I know a correspondent who’s been here for dozens of years and stills hasn’t the first clue of what he’s writing about.’ Die ontnuchterende opmerking kwam van mijn Amerikaanse collega Malcolm Beith, die ik gisteren sprak over een boek dat hij aan het schrijven is over het Sinaloa Kartel. We filosofeerden met onze Canadese vakbroeder David Agren onder het genot van een biertje over het plezier en de frustraties die ons vak ons bezorgd. De kern: een buitenlandcorrespondent kan nooit echt de essentie van het land waar hij of zij werkt grijpen. Hoe dan toch op een bevredigende manier je vak uit te voeren?

door Jan-Albert Hootsen

Eigenlijk is journalistiek een vreselijk complex vak. Ga maar na: je wordt geacht de essentie van een onderwerp zo neutraal en goed doorwrocht mogelijk in een relatief klein aantal woorden te vangen. Nederland is geen land waar de journalistiek houdt van lange teksten. In de Verenigde Staten, bij bladen als The New Yorker, zijn stukken van 7000 woorden geen uitzondering, maar probeer daar in ons land maar eens mee aan te komen. Daarbij: deadlines, commerciële belangen, conceptueel denken, beeldmateriaal, cross-mediaal, internet, sociale netwerken, economische druk en een publiek dat nooit helemaal tevreden is met wat je doet (laat staan dat je dat zelf bent). Allemaal factoren die het vak er niet makkelijker op maken. Ook niet minder leuk overigens, maar daar gaat het hier even niet om.

In Nederland merkte ik dat ik door al die factoren moeite had met het begrijpen van de essentie van sommige onderwerpen. Steeds als ik dacht de clou van een verhaal te hebben, kwam er weer een snipper informatie bij die de conclusie (waar ik dan even trots op was) weer hard onderuit haalden. Godsamme.

En nu ben ik in Mexico. Een land waar ik niet mijn opleiding heb genoten, waar ik niet 25 jaar van mijn leven heb doorgebracht, met een taal waarmee ik niet ben opgegroeid. Als correspondent verwachten opdrachtgevers en lezers van me dat ik de essentie van een onderwerp, en eigenlijk van een heel land, doorheb. Maar hoe kan dat, als me dat in Nederland soms als moeite kostte?

Dat kan niet, zo beaamden mijn collega’s gisteren. Mexico is een complex land, oneindig veel complexer dan Nederland, vijftig keer groter en met acht keer zoveel inwoners. Het is onmogelijk voor een individuele correspondent om Mexico te begrijpen. Probeer het dus maar niet. Daarbij: de grote verhalen over Mexico zijn allemaal al geschreven. Voor een Nederlander is het moeilijk inhoudelijk opboksen tegen het leger kwalitatief zeer goede Amerikaanse correspondenten dat zich hier bevindt. De drugsoorlog? Pak de New York Times en Los Angels Times erbij. Politiek? Pak Newsweek, Time en The Economist erbij. Geloof me, de grote verhalen hier zijn door onze overzeese collega’s al geschreven voor je als Nederlander zelfs maar op het onderwerp komt. Het internet en de goede kennis van het Engels die de gemiddelde Nederlander heeft doen derest.

Hoe dan een goed correspondent te zijn in een land als Mexico? Details, details, details. Kleine onderwerpen die grote verhalen opleveren. Kan je niets nieuws over de drugsoorlog schrijven? Pak een ander detail, een andere invalshoek. Begrijp je de politiek niet goed? Geen probleem, de meeste Mexicanen doen dat al niet. Zelfs de meest doorgewinterde politiek analist in Reforma of El Universal laat zich nog dagelijks verrassen door onbegrijpelijke ontwikkelingen in de politiek van Mexico.

Mijn collega’s hebben jaren ervaring in Mexico en zijn nooit uitgeleerd. Zij hebben niet de illusie dat ze ooit echt iets zullen begrijpen van Mexico. Als groentje in het vak die net drie maanden bezig is, moet ik dat voornemen dus opgeven. Beter is het me te richten op details, originele invalshoeken en dit fascinerende land maar gewoon over me heen te laten komen.