Schimmenspel rond de dood van Beltrán-Leyva

Wat als een groot succes wordt beschouwd in de Mexicaanse drugsoorlog, de liquidatie van Arturo Beltrán-Leyva, afgelopen woensdag, kent wellicht een dubbele laag. Corrupte onderzoeksagentschappen en geruchten over Amerikaanse ondersteuning bij de actie zorgen ervoor dat Arturo´s dood wel eens zou kunnen ontaarden in een fascinerende crimi-soap.

door Jan-Albert Hootsen

Wie het nieuws omtrent de drugsoorlog enigszins volgt, zal het niet ontgaan zijn: Marcos Arturo Beltrán-Leyva, hoofd van het Beltrán-Leyva Kartel (een familiebedrijf dat hij samen met vier broers runde), werd afgelopen woensdag bij Cuernavaca (deelstaat Morelos, ten zuiden van Mexico Stad) door de Mexicaanse marine doodgeschoten. Arturo was in het verleden werkzaam als bondgenoot van het Sinaloa Kartel van ´s werelds machtigste drugsbaas Joaquín ´El Chapo´Guzmán, maar scheidde zich in 2008 na een conflict van het kartel af. Sindsdien was hij een bondgenoot van Los Zetas, het beruchtte moordcommando van concurrent het Golfkartel. Een bloedige machtsstrijd met Guzmán´s mannen volgde uiteraard.

Arturo Beltrán-Leyva

Er is nog veel onduidelijk over de toedracht van zijn dood. Zo is het opmerkelijk dat het de Mexicaanse marine was, wiens eenheden het aan de stok kregen met Arturo. Ruim 200 mariniers, een helikopter van Russische makelij en twee tanks vochten ruim 90 minuten met de drugsbaron, wat aangeeft hoe sterk de door Arturo verzamelde lijfwacht was, die het kerstfeestje dat ´El Fantasma´ (Het Spook) in Cuernavaca organiseerde bewaakte. Wat heeft de marine met Beltrán-Leyva te maken? Wordt de drugsoorlog op het vasteland niet uitgevochten door de landmacht en de federale politie?

Michel Marizco, Amerikaans onderzoeksjournalist en auteur van het zeer goed ingelichte blog The Border Reporter, viel dat ook op. Maar volgens hem is er meer aan de hand. In een korte blog schrijft hij van enkele indirecte bronnen binnen het Sinaloa Kartel, werkzaam in de VS, gehoord te hebben dat niet alleen Mexicaanse mariniers aanwezig waren, maar ook U.S. Marines.

Amerikaanse steun?

Maar er is hier iets vreemds aan de hand volgens Marizco. In de strijd tussen het Sinaloa Kartel en de Beltrán-Leyva´s zijn tenminste twee federale instituties in Mexico betrokken geweest: SIEDO (divisie van het OM dat de georganiseerde misdaad onderzoekt) en SEDENA (het Ministerie van Defensie). SIEDO werd in 2008 beschuldigd van het aannemen van geld van de Beltrán-Leyva´s en is belast met het onderzoek naar mensen van SEDENA, die in het verleden zijn beschuldigd van steun aan het Sinaloa Kartel. Met andere woorden: beide (overheids!)instituties vormden een soort uitloper binnen de Mexicaanse staat zelf van de strijd tussen Sinaloa Kartel en de Beltrán-Leyvaatjes.

Ismael ´El Mayo´ Zambada

Corruptie?

Zou het daarom zo zijn dat het de marine de liquidatie van Arturo uit heeft gevoerd? Kon het leger niet worden vertrouwd, omdat sommige officieren als partners van het Sinaloa Kartel wel erg gebaat zouden zijn bij de dood van Arturo? En is SIEDO erbuiten gehouden, omdat zij Arturo juist in bescherming zouden hebben genomen? De marine valt in Mexico onder een ander ministerie dan de landmacht, waardoor de corruptie in SEDENA de mariniers niet zou hebben aangetast. De eventuele aanwezigheid van Amerikaanse marines duidt wellicht op logistieke steun aan collega´s. Hun deelname is uiteraard door niemand bevestigd. Het is één van de vele schimmenspellen die zich in de drugsoorlog afspelen. Het is sowieso de vraag of de Mexicaanse marine (en eventueel dus hun Amerikaanse collega´s) niet zo hun eigen belangen bij de dood van Arturo hebben. Wie het weet mag het zeggen.

In ieder geval is de grote winnaar van afgelopen week het Sinaloa Kartel, en dan met name Ismael ´El Mayo´ Zambada. Hij is één van de leiders van de Sinaloa-club en zag in de afgelopen twee maanden twee kroongetuigen (één van hen was zijn eigen zoon Jesús)  in een onderzoek tegen hem respectievelijk zelfmoord plegen en in een Starbucks in Mexico Stad overhoop geschoten worden. Het Sinaloa Kartel kan nu op zijn gemakje het nieuwe jaar in. Voor de resterende broertjes Beltrán-Leyva wordt het een hete kerst. En over de precieze toedracht van Arturo´s dood zullen we waarschijnlijk nog veel schimmigs gaan horen.