Ik vertrek

Op dit blog heb ik me vooralsnog verre gehouden van het schrijven van persoonlijke stukken. Terecht, mijns inziens, want ik denk niet dat de hele wereld behoefte heeft aan allerlei verhalen over hoe ik mijn dag vul of huis-tuin-en-keuken filosofische zielenroerselen. Dit stuk is een uitzondering, maar daar heb ik een goede reden voor: zaterdag 19 september ben ik definitief uit Nederland vertrokken, niet wetend wanneer, laat staan of ik nog eens permanent terugga naar Nederland. Ik ga mijn geluk beproeven in Mexico, dat bijzondere land aan de overkant van de oceaan dat me enkele jaren geleden bij de keel greep en me sindsdien niet meer los heeft kunnen laten. Het is mooi geweest: ik vertrek.

door Jan-Albert Hootsen

In de migratietheorie wordt gesproken van push- en pullfactoren. Waarom vertrekken mensen naar een andere bestemming om zich daar te vestigen? Wat duwt ze weg van hun geboortegrond en, misschien nog wel belangrijker, wat trekt ze aan? De redenen achter een migratie zijn zelden in een paar zinnen te vangen. Dat is ook in mijn geval zo. Er is niet één enkele, allesomvattende reden dat ik in Mexico wil gaan wonen, noch is er één reden dat ik Nederland wil verlaten.

Herrieschopper

Waarom zou een mens weg willen uit Nederland? De economische misère, de consternatie omtrent Geert Wilders, de moemakende discussie over immigratie en de dagelijkse frustraties daargelaten is Nederland een plezierig land om in te leven. We hebben het goed, we hebben een economie die prima functioneert, een samenleving met weinig criminaliteit (ja, echt waar!), weinig onveiligheid, weinig milieuproblemen. Alles is relatief, natuurlijk, maar vergeleken met mijn bestemming is Nederland een paradijs van rust, veiligheid en economische voorspoed. Toch voel ik me al enkele jaren niet echt lekker meer in ons land. Ik heb het gevoel dat ik in Nederland er niet kan uithalen wat erin zit, niet kan bereiken wat ik wil.

Als student journalistiek heb ik altijd de droom gehad schrijver te worden van de grote verhalen, van het gelaagde in een maatschappij en het zoeken van de mythe in het alledaagse. Dat is lastig in Nederland, want waar zijn de grote verhalen in ons kleine driehoekje aan de Noordzee? Wat is er nog meeslepend in een land waar alles goed geregeld is en de belangrijkste thema’s twee jaar langer AOW, koopkrachtplaatjes en een geblondeerde herrieschopper met zijn belastingplan voor een kledingstuk zijn? Ik lees Ryszard Kapuscínski en denk bij mezelf: dat wil ook. Die verhalen wil ik schrijven, die lagen wil ik zoeken. Kan dat in een land als Nederland? Op zijn best is dat moeilijk, op zijn slechts wellicht onmogelijk.

Mythe

Dan Mexico. Waarom naar Mexico verhuizen? Epidemische corruptie, epidemisch geweld, een uit de hand gelopen drugsoorlog, een logge en mastodontische bureaucratie en een bevolking waarvan velen van het bestaansminimum moet rondkomen. Niet erg aantrekkelijk in eerste instantie, zeker niet vergeleken met Nederland. Maar gelukkig heb ik het land de laatste jaren leren kennen als een land dat veel meer is dan drugs, corruptie, strandvakanties, tequila en bonensoep.

Mexico is een magisch land, een plek waar mythe en werkelijkheid elkaar in het dagelijks leven steeds weer ontmoeten, met elkaar in gevecht gaan en voor een voortdurende spanning zorgen. Mexico is een tragisch land en de Mexicaan een tragisch mens. Tragisch door de onbeschrijfelijke schoonheid van de landschappen, de enorme culturele rijkdom en het zachtaardige karakter van de bevolking. Maar dit alles gedrenkt in een half millennium van bloed en tranen. Mexico Stad alleen is een stad van duizend werelden, waar de Azteekse mythe overal aanwezig is, maar door het moeilijke alledaagse leven ook weer ver weg, Een stad waar mensen maskers dragen, waar veel meer dan in het Westen verborgen verhalen te zien zijn. Openheid is te allen tijde een relatief iets in Mexico, waardoor land en volk zich hullen in een mysterieuze en stilzwijgende waas, terwijl een drugsoorlog en een epidemie van corruptie en machtsmisbruik de dagelijkse realiteit voor miljoenen mensen bepaalt.

Tegelijkertijd is er de moderniteit die woest om zich heen slaat. Wie rondloopt in de wijk Santa Fe in Mexico Stad, Zapopan bij Guadalajara of het zakendistrict van Monterrey ziet het Westen erin weerspiegeld. Dit is een land dat mee wil met het Westen, potentieel ook mee kan met het Westen, maar tegelijkertijd zijn eigen tragiek niet kan (en misschien wel niet wil) loslaten.

Spanningsvelden

Dáár ligt mijn verlangen om als journalist in Mexico te werken. Het is een samenleving die in verschillende snelheden leeft: stagnatie, stilstand, vooruitgang, achteruitgang. Al die spanningsvelden ontbreken in het genivelleerde, voorspelbare Nederland met haar tot in de puntjes geregelde maatschappij. Als ik grote, meeslepende verhalen wil schrijven, moet ik hier zijn en niet in Nederland. Als ik iedere dag verrast, verbijsterd, opgewonden en verbaasd wil zijn, moet ik hier zijn en niet in Nederland. De journalist, de schrijver die ik wil zijn vindt zijn inspiratie in Mexico Stad en niet in Dordrecht, Amsterdam, Utrecht of Tilburg.

Daarom: ik vertrek, in een poging iets waar te maken van wat ik hierboven noemde. Of ik het kan, of het financieel haalbaar is, of het gaat mee- of tegenvallen, geen flauw idee. Maar het is het proberen waard. Ik vertrek.