Met een zucht van verlichting uit ruim twintig miljoen kelen keert Mexico Stad terug naar de dagelijkse gang van zaken. Vanochtend verordonneerde de regering van het Distrito Federal, zoals de bestuurlijke eenheid van de stad officieel heet, het sein dat het ‘gezondheidsalarm’ terug kan naar het laagste niveau. Nu de grootste zorgen omtrent de Mexicaanse Griep zijn verdwenen, heeft Mexico echter nieuwe kopzorgen. Want het gezondheidsstelsel van het land bleek nauwelijks in staat de epidemie te bolwerken. Wat te doen?
Opgelucht zijn ze zeker, de naar schattig 26 miljoen chilangos die de enorme Mexicaanse hoofdstad rijk is. Er mag weer worden gezoend, men mag elkaar weer omhelzen, en die bizarre 2,5 meter afstand tussen klanten in restaurants behoort weer tot het verleden.
Fouten
Bij iedere epidemie die veel slachtoffers eist, blijven na de eerste paniek en angst om een pandemie een paar vragen hangen. Hebben we het goed gedaan? Zijn er onnodig veel slachtoffers gevallen? Wat kunnen we doen om dezelfde fouten in de toekomst te voorkomen?
Dat er fouten zijn gemaakt in Mexico staat buiten kijf, zo constateerde de Mexicaanse krant El Universal vorige week. “Het virus legde een gezondheidstelsel bloot dat zwak, achterhaald en gefragmenteerd is,” zo stelt de krant.. Dat was al zichtbaar in de eerste drie dagen van de epidemie: “Het was één en al verwarring in klinieken en publieke ziekenhuizen.” Hoewel de Mexicaanse regering door de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) werd geprezen om de voortvarende aanpak van de epidemie, ging er achter de schermen van alles fout.
Schaarste
Waar liggen de grootste knelpunten? El Universal meent dat er grote problemen zijn op verschillende niveau’s: “Eén van de oorzaken is dat ieder instituut [in Mexico] over verschillende patiëntendatabases beschikt, wat een nationale diagnose van de griep bemoeilijkte.” Gebrek aan communicatie tussen ziekenhuizen, klinieken, de overheid en andere instituten zorgt voor een ‘ieder voor zich’-sitiuatie. Een nationale aanpak vanuit de gezondheidssector was daardoor praktisch onmogelijk.
Maar er is meer aan de hand. “Het ontbreekt Mexico aan preventiebeleid,” zegt een arts uit het ABC Ziekenhuis, die niet met haar naam in dit artikel genoemd wil worden. “We onderwijzen de mensen niet over vaccinaties, over het nut van goede voeding en voldoende beweging. Dat zijn allemaal factoren die het immuunsysteem verzwakken en mensen vatbaarder voor het griepvirus maken.” In haar ziekenhuis kreeg ze daarom te maken met plotselinge, agressieve en snelle complicaties. “Daarbij hebben patiënten goede ventilatiesystemen nodig, en veel ziekenhuizen ontbreekt het daaraan.”
Een ander, veel fundamenteler probleem is de omgang van de Mexicanen met hun gezondheidszorg. The New York Times constateerde enkele weken geleden dat Mexicanen op zijn zachtst gezegd een ‘moeizame’ relatie hebben met hun artsen, ziekenhuizen en gezondheidsinstellingen. Veel Mexicanen hebben dermate weinig vertrouwen in artsen en ziekenhuizen, dat ze liever zichzelf antibiotica voorschrijven en homeopathie aanspreken. De enorme hoeveelheid illegale medicijnen en clandestiene apotheekjes in het land verergeren dat probleem. Bovendien, zo stelde epidemioloog Nicolas Padilla (Universiteit van Guanajuato) in hetzelfde artikel, vinden veel Mexicanen het pas nodig naar het ziekenhuis te gaan als ze zich ‘heel erg slecht’ voelen.
Eerdergenoemde arts uit Mexico Stad beaamt dat. “Ik vind wel dat, toen de epidemie eenmaal snel om zich heen greep, onze artsen en ziekenhuizen goed hebben ingrepen. Desondanks heeft het imago van de Mexicaanse gezondheidszorg erg geleden onder slechte zorg en medische missers. En ja, veel mensen hebben om die reden meer vertrouwen in alternatieve therapieën, zoals acupunctuur of homeopathie.”
Verbetering
Er is dus veel werk aan de winkel. Het imago van de Mexicaanse gezondheidszorg moet worden opgekrikt en de infrastructuur moet worden verbeterd. In de Mexicaanse grondwet staat geschreven dat iedere burger recht heeft op adequate medische zorg. Daar is vooralsnog dus geen sprake van. Het is ook geen sinecure om zo’n vijftig miljoen Mexicanen, onafhankelijk van hun inkomen, betere toegang tot zorg te geven. Maar er zijn tekenen dat verbetering op handen is. Julio Frenk, minister van Volksgezondheid van Mexico tussen 2000 en 2006, zei in april op de Universiteit van California-Davis dat er wel degelijk grote steun is uit alle hoeken van het politieke spectrum om daadwerkelijk iets te doen aan de gebrekkige gezondheidszorg. Er liggen plannen op tafel om de situatie te verbeteren en meer te investeren, het geld is er ook.
Dat is dan ook een belangrijk positief gevolg van de epidemie: zelden is de urgentie iets aan het Mexicaanse zorgstelsel te doen zo groot geweest. Het is te hopen dat de goede wil zich uitbetaalt in net zoveel daadkracht als waarmee de Mexicaanse overheid de epidemie en de imagoschade die het land geleden heeft probeerde aan te pakken.
Lees hier meer over het Mexicaanse zorgstelsel.
