Ceci n'est pas un Saint

Stel, je bent een tot de tanden gewapende drugshandelaar die op het punt staat een paar kilo cocaïne naar de VS te smokkelen. Je bent een gelovig man, dus je wil graag even op de goede afloop bidden. Bij wie doe je dat? Jezus is een beetje lastig, je kunt immers niet verwachten dat Onze Lieve Heer jouw delinquente daden gaat zegenen. Ook het hele pantheon aan katholieke heiligen behoort niet echt tot de mogelijkheden. Who you gonna call? Jesús Malverde, de enige echte beschermheilige der drugshandelaren!

Zijn altaar staat ergens langs een spoorlijn in Culiacán, in de Mexicaanse deelstaat Sinaloa. Zijn bijnaam is ‘El Rey Guey de Sinaloa’, wat zoveel betekent de ‘Toffe koning van Sinaloa’. Ieder jaar komen duizenden mannen en vrouwen naar zijn beeltenis om hem om hulp te vragen en te bedanken voor bewezen diensten. Want Jesús Malverde doet aan wonderen. Hij verschijnt tot zij die hulp nodig hebben, beschermt de zwakken en weerlozen tegen gevaar, geneest de zieken. Maar er steekt meer achter dit opmerkelijke fenomeen. Ook duizenden leden van de vele drugskartels aanbidden deze raadselachtige figuur. De Mexicaanse pers noemt hem zelfs de ‘narcoheilige’. Dat is niet helemaal terecht, want Jesús Malverde is in de eerste plaats een poor man’s saint, die vooral door de arme bevolking wordt aanbeden. Maar dat hij populair is onder de drugdealers staat buiten kijf – ook in andere staten zijn al altaars voor Jesús opgericht, tot in de Verenigde Staten toe.

Robin Hood

Wie was Jesús Malverde? Moeilijk te zeggen, want historici hebben zijn bestaan nooit kunnen vaststellen. We moeten daarom afgaan op de omvangrijke folklore die rond de narcoheilige is ontstaan. Het verhaal gaat dat Jesús een bandiet was, die leefde tijdens het presidentschap van Porfirio Díaz, vlak voor het begin van de Mexicaanse Revolutie. Jesús was volgens de Sinaloenses een soort Robin Hood, een dief die van de rijke grondbezitters stal en zijn geld aan de armen gaf. Het leverde hem bijnamen als ‘De Engel van de Armen’ en ‘De Vrijgevige Dief’ op. Volgens de legende werd hij dit jaar precies een eeuw geleden, op 3 mei 1909, geëxecuteerd door de autoriteiten. Sommigen zeggen dat hij werd opgehangen, anderen dat hij stierf voor het vuurpeloton. En zo doen er nog veel meer verhalen over zijn leven de ronde. Zijn sterfdag wordt ieder jaar uitbundig gevierd bij zijn altaar.

Het altaar van Jesús Malverde in Culiacán

Het is niet zo vreemd dat een boef als Jesús in Sinaloa wordt vereerd. Van oudsher is het een gebied waar het recht lang niet altijd zegeviert, waar de autoriteiten er niet altijd zijn om de bevolking te beschermen en criminelen niet alleen maar slechteriken zijn. Dat maakt hem zo aantrekkelijk voor de drugshandelaren, die in Sinaloa net als Jesús destijds de status van volkshelden genieten. De narcos vragen Jesús om een goede afloop voor hun drugruns en aanslagen op rivalen en politie, en bedanken hem na afloop uitbundig als het allemaal goed gegaan is.

Offerandes in Kalashnikovs

Wie het altaar bezoekt, ziet een kleine buste van Jesús Malverde. Een knappe man, gekleed in de typische witte kleding van de arme boeren en arbeiders uit zijn tijd. Donkere oogopslag, strakke snor. Een echte kerel, muy guey. Er ligt rondom zijn altaar immer een ratjetoe van allerlei handgemaakte prullaria die als offer werden gebracht door de arme bewoners van Sinaloa. Babyfoto’s, plastic bloemen, dankbriefjes, vissers brengen enorme potten garnalen. En de narcos? Die brengen kalashnikovs en pistolen.

Malverde merchandise

Er staat nog heel wat op stapel rondom het altaar. Er is al een grote markt, Mercado Malverde, en de eigenaar van de grond waar het heiligdom staat wil er een hotel en een restaurant ontwikkelen. Er wordt sowieso veel geld verdiend aan de heilige plaats, vooral aan kooplustige Malverde-pelgrims. Neem bijvoorbeeld de Malverde-merchandise: Malverde zeep, Malverde t-shirts, noem maar op. Ook in de cultuur doet de Vrijgevige Dief van zich spreken – er zijn films, toneelstukken en talloze documentaires over hem gemaakt.

En de Katholieke Kerk? Die erkent Jesús Malverde niet als echte heilige. Niet zo gek natuurlijk, want cocaïne en kalashnikovs passen niet heel goed in de heilige canon. Voor het geloof in de narcoheilige maakt het echter weinig uit. Voor de Sinaloenses is Jesús Malverde prima te combineren met het katholieke geloof. ¡Primero Diós y Malverde en mi camino!